Meer lezen over dit onderwerp, kijk dan eens naar dit boek:
De Beautybijbel
Hoe schadelijk zijn deze bekende cosmetica-ingrediënten?
‘Deze deodorant bevat geen schadelijk aluminium.’ ‘Kies zonnebrand zonder hormoonverstorende stoffen.’ Of: ‘Parabenen kun je beter vermijden.’ Als je regelmatig skincare- of beautycontent voorbij ziet komen, klinken dit soort waarschuwingen je waarschijnlijk bekend in de oren. En eerlijk, als je leest dat een ingrediënt mogelijk invloed heeft op je hormonen of zelfs in verband wordt gebracht met kanker, is het logisch dat je daarvan schrikt. Maar hoe terecht zijn die waarschuwingen eigenlijk?
De inzichten uit dit artikel komen uit het boek De Beautybijbel van Heleen Kibbelaar.
Zijn ingrediënten in cosmetica gevaarlijk?
Een belangrijk verschil dat online nogal eens verloren gaat, is het verschil tussen wat een stof in theorie kan doen en wat er daadwerkelijk gebeurt wanneer je die stof in een cosmeticaproduct gebruikt.
Zo kunnen bepaalde stoffen een hormoonachtige werking hebben. Dat betekent alleen niet automatisch dat ze je hormoonhuishouding verstoren. Daarvoor zijn onder andere de sterkte van het effect, de dosis en de hoeveelheid waaraan je wordt blootgesteld belangrijk.
Lees ook: Deze fout maken veel mensen bij het kiezen van skincare
Waarom worden ingrediënten in cosmetica als schadelijk gezien?
Je ziet een alarmerende kop voorbijkomen over een ‘schadelijk’ ingrediënt en denkt al snel: dat smeer ik dus liever niet meer op mijn huid. Alleen vertelt zo’n kop vaak maar een klein deel van het verhaal. Zo kan een onderzoek zijn uitgevoerd met een veel hogere concentratie dan je ooit in een cosmeticaproduct tegenkomt. Of een stof wordt rechtstreeks toegediend aan proefdieren of cellen, terwijl jij diezelfde stof via een crème in een lage concentratie op je huid aanbrengt. Dat zijn totaal verschillende situaties.
Juist die context raakt online nog weleens verloren. Een opvallende conclusie doet het nu eenmaal beter op social media dan een uitgebreid verhaal over doseringen en onderzoeksomstandigheden. En zo hebben sommige ingrediënten in de loop der jaren een behoorlijk slechte reputatie gekregen.
Gezonder leven?
Mis nooit meer gezonde recepten en gezonde artikelen. Meld je nu aan voor de nieuwsbrief en ontvang een gratis exemplaar van ons online magazine. 35.000 mensen gingen je voor!
Deze drie voorbeelden kom je waarschijnlijk weleens tegen:
Zijn uv-filters in zonnebrand schadelijk?
Vooral in de lente en zomer duiken regelmatig berichten op waarin wordt gewaarschuwd voor uv-filters in zonnebrandcrème. Een veelgehoord argument is dat bepaalde filters mogelijk een hormoonachtige werking hebben. Dit is alleen niet hetzelfde als een hormoonverstorende werking. De onderzoeken die voor deze waarschuwingen worden aangehaald, zijn onder andere uitgevoerd op dieren of cellen en daarbij werden niet-realistisch hoge concentraties gebruikt. De concentraties waarin uv-filters in cosmetica mogen worden toegepast, zijn juist gereguleerd.
Ook het feit dat in onderzoeken zeer kleine hoeveelheden uv-filters in bloed of urine zijn aangetroffen, betekent op zichzelf niet dat zonnebrand schadelijk is. Dat een stof het lichaam binnenkomt, zegt namelijk nog niets over de vraag of die hoeveelheid groot genoeg is om schade te veroorzaken.
Zijn parabenen kankerverwekkend?
Ook parabenen worden regelmatig genoemd als ingrediënt dat je beter zou kunnen vermijden. Maar wat zijn het eigenlijk? Parabenen zijn conserveermiddelen die cosmetica beschermen tegen de groei van bacteriën en schimmels.
De onrust rondom parabenen ontstond onder andere na een onderzoek uit 2004, waarin sporen ervan werden gevonden in borsttumoren. Dat klinkt natuurlijk behoorlijk zorgwekkend. Alleen betekent het vinden van een stof in tumorweefsel nog niet dat die stof ook de oorzaak van de kanker is. Het onderzoek had bovendien verschillende beperkingen en ook de onderzoekers zelf hebben niet geconcludeerd dat parabenen borstkanker veroorzaken. Daarbij mag ook niet ieder type parabeen zomaar in cosmetica worden gebruikt. Alleen bepaalde varianten zijn toegestaan en er gelden regels voor de concentraties waarin ze mogen voorkomen.
Veroorzaakt aluminium in deodorant borstkanker?
Aluminiumzouten zitten in antitranspirant omdat ze ervoor zorgen dat je tijdelijk minder zweet. Toch duiken er al jaren berichten op waarin ze in verband worden gebracht met borstkanker. Ook hier is het belangrijk om te kijken naar hoe het onderzoek is uitgevoerd. In sommige studies werden cellen bijvoorbeeld rechtstreeks blootgesteld aan aluminium. In een ander onderzoek werden cellen langdurig blootgesteld aan aluminiumzouten en daarna in muizen geïnjecteerd. Dat is natuurlijk een heel andere situatie dan wanneer je ’s ochtends deodorant op je oksels aanbrengt. Bovendien komen aluminiumzouten volgens de bron maar in zeer beperkte mate door de huid heen.
Op basis van het beschikbare onderzoek is er dan ook geen overtuigend bewijs dat aluminiumzouten in deodorant borstkanker veroorzaken. Onder andere de American Cancer Society, Cancer Research UK en het National Cancer Institute komen tot die conclusie.
Lees ook: Glass skin zónder skincare? Dit eetpatroon doet het voor je
Hoe weet je of claims over cosmetica betrouwbaar zijn?
Komt er op TikTok of Instagram weer een video voorbij waarin een ingrediënt ‘giftig’, ‘hormoonverstorend’ of ‘kankerverwekkend’ wordt genoemd? Dan kan zo’n waarschuwing behoorlijk overtuigend klinken. Toch is het goed om nét iets verder te kijken. Waar komt die claim vandaan en is het onderzoek bijvoorbeeld uitgevoerd met hoeveelheden die je bij normaal gebruik van cosmetica ook daadwerkelijk tegenkomt?
Want dat een ingrediënt in een onderzoek een bepaald effect laat zien, betekent nog niet meteen dat jouw crème, deodorant of zonnebrand daardoor schadelijk is. Juist die belangrijke context verdwijnt nog weleens in een korte video of opvallende socialmediapost.
Ook merken kunnen hier handig op inspelen door bepaalde ingrediënten als ‘slecht’ of ‘schadelijk’ neer te zetten en hun eigen product vervolgens als beter alternatief te presenteren. Laat je daarom niet te snel afschrikken door een opvallende claim, maar kijk vooral naar wat er daadwerkelijk achter zit.
