Meer lezen over dit onderwerp, kijk dan eens naar dit boek:
Uit je twijfel: de kunst van het kiezen
Waarom twijfel ik zo veel? 7 twijfeltypes en wat ze over jou zeggen
Blijf je eindeloos wikken en wegen voordat je een keuze maakt? Ben je vooral bang om de verkeerde beslissing te nemen, vraag je je af wat anderen ervan zullen vinden of stel je beslissingen het liefst nog even uit? Twijfelen doen we allemaal, maar de reden waarom we twijfelen kan behoorlijk verschillen. En juist daar kan iets interessants achter zitten. Want de manier waarop jij twijfelt, kan samenhangen met patronen die al veel eerder in je leven zijn ontstaan. Herken jij jezelf in een van deze zeven twijfeltypes?
De inzichten uit dit artikel komen uit het boek Uit je twijfel van Carien Karsten.
Waarom twijfel ik zo veel?
De één blijft eindeloos wikken en wegen uit angst om de verkeerde keuze te maken, terwijl de ander eerst álles wil uitzoeken voordat er eindelijk een knoop wordt doorgehakt. En misschien ben jij juist iemand die vooral kijkt naar wat anderen willen, waardoor je soms vergeet jezelf af te vragen: maar wat wil ík eigenlijk?. Volgens de schematherapie kunnen ervaringen uit onze jeugd daar een rol in spelen. Wat je vroeger hebt meegemaakt en wat je toen nodig had, kan namelijk invloed hebben op hoe je nu met onzekerheid, spanning en moeilijke keuzes omgaat. Misschien heb je bijvoorbeeld geleerd om je aan te passen, alles zo goed mogelijk te doen of problemen liever uit de weg te gaan. Ooit kon zo’n reactie je helpen, maar later kan hetzelfde patroon je juist behoorlijk in de weg zitten.
Dat zie je ook terug bij twijfel. Zodra je voor een lastige keuze staat, ga je misschien piekeren, uitstellen, pleasen of streven naar de perfecte beslissing. Daarom is het interessant om niet alleen te kijken naar waarover je twijfelt, maar vooral naar wat er gebeurt met jou zodra de twijfel toeslaat.
De 7 twijfeltypes
1. De machteloze twijfelaar
Wat ik ook doe, het maakt toch geen verschil.’
Heb je bij een lastige situatie al snel het gevoel: laat maar, ik kan hier toch niets aan veranderen? Dan herken je misschien iets van de machteloze twijfelaar. Je twijfelt dan niet per se over wat de beste keuze is, maar vooral of het überhaupt zin heeft om iets te doen. Daardoor kan afwachten soms makkelijker voelen dan zelf de eerste stap zetten. En juist daar kan de twijfel je tegenhouden. In plaats van dat je verschillende mogelijkheden afweegt, kom je eigenlijk helemaal niet meer in beweging.
Wat kan helpen?
Gezonder leven?
Mis nooit meer gezonde recepten en gezonde artikelen. Meld je nu aan voor de nieuwsbrief en ontvang een gratis exemplaar van ons online magazine. 35.000 mensen gingen je voor!
Maak het vooral niet te groot. Kijk naar één klein ding waar je op dit moment wél invloed op hebt. Misschien is dat iemand bellen, een afspraak maken of eindelijk dat ene mailtje sturen. Zo ervaar je stap voor stap weer dat je misschien niet alles kan veranderen, maar dat je wél iets kan doen.
2. De angstige twijfelaar
‘Maar wat als het verkeerd afloopt?’
Wat als ik de verkeerde keuze maak? Wat als ik er later spijt van krijg? Of als er iets gebeurt waar ik nu nog helemaal niet aan heb gedacht? Voor de angstige twijfelaar kan één beslissing al snel een hele reeks aan ‘wat als’-gedachten oproepen. Het liefst wil je van tevoren zeker weten dat je de juiste keuze maakt en dat er niets mis kan gaan. Alleen is die zekerheid er bijna nooit. Voor je het weet, blijf je daarom alle mogelijke scenario’s in je hoofd afgaan.
Lichamelijk is dit ook voelbaar. Misschien word je onrustig, slaap je slechter of voel je de spanning letterlijk in je lijf. Een keuze maken voelt dan ineens veel groter en spannender dan de situatie misschien vraagt.
Wat kan helpen?
Probeer niet te wachten tot alle twijfel verdwenen is. Vraag jezelf liever af: wat is een veilige en haalbare eerste stap die ik nu kan zetten? Je hoeft namelijk niet alles zeker te weten om toch verder te kunnen.
3. De minderwaardige twijfelaar
‘Ben ik hier eigenlijk wel goed genoeg voor?’
Je krijgt een mooie kans op je werk, maar voordat je er überhaupt blij mee kunt zijn, begint het al: kan ik dit eigenlijk wel? Misschien vergelijk je jezelf met anderen en heb je vooral oog voor wat zij beter kunnen. Je eigen kwaliteiten? Die zijn ineens een stuk moeilijker te zien. Bij de minderwaardige twijfelaar zit er vaak een angst achter om niet goed genoeg te zijn. Je kunt veel bezig zijn met wat anderen van je vinden of bang zijn dat ze er op een dag achter komen dat je helemaal niet zo goed bent als ze denken. Dat laatste zie je ook terug bij het imposter-syndroom. Je twijfelt daardoor niet alleen over de keuze die voor je ligt, maar ook steeds meer aan jezelf: ben ik hier wel goed genoeg voor?
Wat kan helpen?
Probeer jezelf niet steeds opnieuw te bewijzen. Je mag ergens goed in zijn én toch twijfelen, fouten maken of niet alles meteen weten. Kijk daarom niet alleen naar wat je presteert of wat anderen van je vinden, maar probeer jezelf ook wat meer ruimte te geven om gewoon mens te zijn.
4. De pleasende twijfelaar
‘Wat zullen anderen hiervan vinden?’
Je weet eigenlijk best wat je wilt, totdat je gaat nadenken over wat anderen ervan zullen vinden. Wat als iemand teleurgesteld is? Of boos wordt? En wat als ze mijn keuze egoïstisch vinden? Als pleasende twijfelaar ben je vaak zo bezig met de gevoelens en wensen van anderen, dat die van jezelf steeds verder naar de achtergrond verdwijnen. Een keuze maken wordt daardoor lastig, want wat je ook kiest: er is altijd een kans dat iemand anders daar niet helemaal blij mee is. En misschien merk je zelfs dat je automatisch kiest voor wat voor een ander het fijnst is, terwijl je zelf eigenlijk iets anders wilt.
Wat kan helpen?
Sta voordat je een keuze maakt ook even stil bij jezelf. Wat vind jíj belangrijk? Waar heb jij behoefte aan? Je hoeft daarbij echt niet ineens te stoppen met rekening houden met anderen. Het gaat er vooral om dat jouw wensen óók mogen meetellen. Vraag jezelf bijvoorbeeld eens af: wat zou ik kiezen als ik even niet bezig was met wat anderen ervan vinden?
Lees ook: Waarom piekeren vrouwen vaker dan mannen? Dit zit erachter
5. De zichzelf wegcijferende twijfelaar
‘Maar… wat wil ík eigenlijk?’
Dit lijkt misschien op pleasen, maar er is een verschil. Als pleaser weet je vaak nog wel wat je zelf wilt, maar vind je het lastig om daarvoor te kiezen. Als je jezelf vaak wegcijfert, kan het juist gebeuren dat je op een gegeven moment niet meer zo goed weet wát je eigenlijk wilt. Misschien ben je gewend om je aan te passen, voor anderen klaar te staan en vooral te kijken naar wat zij nodig hebben. Dat gaat soms zo vanzelf dat een simpele vraag als ‘Waar heb jij eigenlijk zin in?’ ineens best lastig te beantwoorden is. En als je niet goed weet waar jouw eigen voorkeur ligt, wordt kiezen natuurlijk ook een stuk moeilijker. Welke optie past bij jou als je niet goed kunt voelen wat je zelf het liefst zou willen?
Wat kan helpen?
Je hoeft niet meteen uit te zoeken wat je wilt met je werk, relatie of de rest van je leven. Begin juist klein. Waar krijg je energie van? Waar heb je vandaag zin in? En waar heb je eigenlijk helemaal geen behoefte aan? Door vaker bij dit soort kleine dingen stil te staan, wordt het steeds makkelijker om te herkennen wat jij zelf wilt.
6. De uitstellende twijfelaar
‘Ik kijk er morgen nog wel even naar.’
Nog één nachtje erover slapen. Eerst nog wat extra informatie opzoeken. En morgen hak je écht de knoop door. Herkenbaar? Als je veel twijfelt, kan uitstellen even fijn voelen. Zolang je nog geen keuze maakt, kun je tenslotte ook nog geen verkeerde keuze maken. En dan hoef je ook nog niet na te denken over mogelijke kritiek, teleurstelling of spijt. Maar ondertussen blijft die beslissing wel in je hoofd rondspoken. Sterker nog: hoe langer je wacht, hoe groter en ingewikkelder de keuze vaak gaat voelen. Je twijfelt, dus je stelt het uit. En doordat je het uitstelt, krijg je juist weer meer tijd om te twijfelen.
Wat kan helpen?
Probeer niet in één keer de hele knoop door te hakken, maar kijk naar de kleinste stap die je nu kunt zetten. Misschien hoef je vandaag nog geen definitieve keuze te maken, maar kun je wél alvast dat mailtje sturen, iets uitzoeken of een eerste afspraak maken. Zo kom je weer een beetje in beweging en voelt de uiteindelijke keuze vaak al een stuk minder groot.
7. De overkritische twijfelaar
‘Het kan altijd beter.’
Je hebt eindelijk een keuze gemaakt, maar toch blijft er iets knagen. Was die andere optie niet beter geweest? Heb je wel álles goed afgewogen? En had je misschien toch nog even verder moeten zoeken? Als overkritische twijfelaar leg je de lat behoorlijk hoog voor jezelf. Je ziet snel wat er beter of slimmer kan en neemt niet zomaar genoegen met iets. Dat kan een sterke eigenschap zijn, maar ook vermoeiend worden als geen enkele keuze ooit écht goed genoeg voelt. En voor je het weet, blijf je zoeken naar de perfecte beslissing. Want misschien is er toch nog een betere optie? En juist daardoor wordt het steeds moeilijker om ergens een punt achter te zetten.
Wat kan helpen?
Probeer jezelf af en toe de vraag te stellen: is dit goed genoeg voor wat ik nu nodig heb? Niet iedere keuze hoeft de allerbeste te zijn. Soms mag je erop vertrouwen dat je genoeg hebt nagedacht, een keuze maken en het daarna ook gewoon loslaten.
Welk twijfeltype ben jij?
Misschien heb je jezelf tijdens het lezen wel in meerdere types herkend. Dat is heel normaal. Je bent namelijk niet simpelweg één soort twijfelaar. Hoe je reageert, kan per situatie verschillen. Zo kun je op je werk behoorlijk perfectionistisch zijn, terwijl je in een relatie juist snel rekening houdt met wat de ander wil. En misschien merk je ook dat de manier waarop je twijfelt door de jaren heen verandert.
Het gaat er daarom niet zozeer om dat je jezelf één label geeft, maar dat je gaat herkennen wat er gebeurt wanneer jij begint te twijfelen. Ga je piekeren? Stel je de beslissing steeds uit? Ben je vooral bezig met wat anderen ervan vinden? Of leg je de lat zo hoog dat geen enkele keuze goed genoeg voelt? Als je dat eenmaal begint te herkennen, kun je ook beter kijken naar wat jou op zo’n moment helpt. Misschien heb je even rust nodig, moet je jezelf wat meer vertrouwen geven of helpt het juist om niet langer na te denken en gewoon die eerste kleine stap te zetten.
Twijfelen is heel menselijk en hoeft ook niet altijd iets negatiefs te zijn. Soms kan het juist helpen om even stil te staan bij wat je belangrijk vindt. Zolang de twijfel je maar niet zo in de weg gaat zitten dat je uiteindelijk helemaal geen keuze meer durft te maken.
