Meer lezen over dit onderwerp, kijk dan eens naar dit boek:
Autismekracht voor (aanstaande) moeders
Welke invloed heeft autisme op je zwangerschap?
Zwanger zijn brengt behoorlijk wat veranderingen met zich mee. Je hormonen schommelen, je lichaam verandert en ineens kun je misselijk worden van geuren waar je normaal gesproken geen last van hebt. Maar voor vrouwen met autisme kunnen al die veranderingen extra intens zijn. Waarom is dat zo? En wat kan helpen om een zwangerschap zo prettig mogelijk te laten verlopen?
De inzichten uit dit artikel komen uit het boek Autismekracht voor (aanstaande) moeders van Céline Mollink.
Waarom kan een zwangerschap met autisme extra intens zijn?
Een zwangerschap vraagt veel van je lichaam. Je hormonen veranderen, je energie kan van dag tot dag verschillen en je krijgt te maken met allerlei nieuwe lichamelijke sensaties. Voor veel vrouwen is dat al behoorlijk wennen, maar bij vrouwen met autisme kunnen die veranderingen nog meer impact hebben.
Uit een onderzoek onder 417 zwangere vrouwen met autisme en 524 zonder autisme blijkt dat autistische vrouwen tijdens hun zwangerschap vaker sensorische overprikkeling ervaren. Ook kunnen ze meer moeite hebben met lichamelijke veranderingen en het herkennen van signalen uit hun eigen lichaam. Dat betekent natuurlijk niet dat iedere vrouw met autisme haar zwangerschap op dezelfde manier beleeft. Maar het laat wel zien waarom een zwangerschap voor sommigen extra veel energie kan kosten.
Meer last van prikkels tijdens de zwangerschap
Ineens geen koffie meer kunnen ruiken, misselijk worden van je favoriete parfum of bepaalde gerechten niet meer kunnen verdragen. Veel zwangere vrouwen herkennen het wel: geuren en smaken kunnen tijdens een zwangerschap ineens heel anders binnenkomen. Bij vrouwen met autisme kan die gevoeligheid verder gaan dan alleen geur en smaak. Denk bijvoorbeeld aan fel licht, harde geluiden, aanrakingen of drukke omgevingen.
Prikkels waar je normaal gesproken al gevoelig voor bent, kunnen tijdens een zwangerschap nog moeilijker te verdragen zijn. En wanneer je lichaam ondertussen ook voortdurend verandert, kan dat behoorlijk overweldigend voelen.
Je lichaam voelt ineens minder vertrouwd
Tijdens een zwangerschap verandert je lichaam bijna voortdurend. Je buik groeit, je kunt sneller vermoeid raken en je krijgt te maken met allerlei nieuwe lichamelijke sensaties. Voor vrouwen met autisme kan dat extra ingewikkeld zijn. Sommige autistische mensen hebben namelijk moeite met interoceptie: het waarnemen en begrijpen van signalen uit hun eigen lichaam. Denk aan herkennen wanneer je honger hebt, spanning voelt of behoefte hebt aan rust. Wanneer die signalen tijdens een zwangerschap veranderen, kan het lastiger worden om te begrijpen wat je lichaam nodig heeft.
Gezonder leven?
Mis nooit meer gezonde recepten en gezonde artikelen. Meld je nu aan voor de nieuwsbrief en ontvang een gratis exemplaar van ons online magazine. 35.000 mensen gingen je voor!
Uit het aangehaalde onderzoek blijkt bovendien dat zwangere vrouwen met autisme vaker moeite hebben met het aanpassen aan lichamelijke veranderingen en meer lichamelijke overweldiging kunnen ervaren.
Waarom voorspelbaarheid zo belangrijk kan zijn
Wanneer krijg je de volgende controle? Wat gebeurt er tijdens een onderzoek? Wie is er aanwezig bij de bevalling? En wat als alles anders loopt dan verwacht? Voor sommige zwangere vrouwen zijn dit vragen waar ze zich pas later mee bezighouden. Maar voor vrouwen met autisme kan het juist heel prettig zijn om zo vroeg mogelijk te weten wat ze kunnen verwachten. Die behoefte aan duidelijkheid en voorspelbaarheid is niet vreemd. Wanneer je al veel energie kwijt bent aan het verwerken van lichamelijke veranderingen en prikkels, kan onverwachte informatie of een plotselinge verandering voor extra spanning zorgen.
Uit hetzelfde onderzoek blijkt dat zwangere vrouwen met autisme vaker prenatale angst- en depressieve klachten rapporteren en gemiddeld minder tevreden zijn over hun prenatale zorg. Ook geven ze aan meer behoefte te hebben aan continuïteit en voorspelbaarheid.
Wat kan helpen tijdens een zwangerschap met autisme?
Een zwangerschap is natuurlijk nooit helemaal te voorspellen. Toch zijn er manieren om meer duidelijkheid en rust te creëren.
Gynaecoloog dr. Matthijs van der Garde benadrukt hoe belangrijk het is om duidelijke kaders te bieden. Niet door ieder mogelijk scenario volledig uit te werken, maar door stap voor stap te bespreken wat iemand kan verwachten.
Denk bijvoorbeeld aan:
- Duidelijke uitleg: bespreek wat er tijdens controles gebeurt en welke vervolgstappen mogelijk zijn.
- Schriftelijke informatie: vraag of je belangrijke informatie kunt meekrijgen, zodat je die thuis rustig kunt nalezen.
- Vertrouwde gezichten: bespreek of het mogelijk is om zoveel mogelijk dezelfde zorgverleners te zien.
- Een geboorteplan: geef vooraf aan welke wensen, zorgen en behoeften je hebt rondom de bevalling.
- Voldoende rust: houd rekening met je gevoeligheid voor prikkels en plan waar mogelijk herstelmomenten in.
Ook kan het helpen om tijdens afspraken duidelijk aan te geven wat jij nodig hebt. Misschien wil je graag van tevoren weten wat er gaat gebeuren, heb je meer tijd nodig om informatie te verwerken of vind je het prettig als een zorgverlener uitlegt wat die gaat doen voordat je wordt aangeraakt. Het zijn soms kleine aanpassingen die een verschil kunnen maken in hoe veilig en prettig je de zorg ervaart.
Lees ook: Hoe vrouwen met autisme hun zelfbeeld kunnen versterken
Ook de bevalling kan voor extra spanning zorgen
Wanneer begint de bevalling? Hoe lang gaat het duren? Wie zal erbij zijn? En wat gebeurt er als het anders loopt dan gepland? Juist omdat een bevalling zo onvoorspelbaar is, kan de periode ervoor voor vrouwen met autisme extra spannend zijn.
Volgens gynaecoloog Van der Garde kan het helpen om al tijdens de zwangerschap te bespreken welke wensen en verwachtingen er zijn. Bijvoorbeeld welke situaties spanning oproepen, hoe zorgverleners het beste kunnen communiceren en wat iemand nodig heeft wanneer er onverwacht iets verandert.
Een geboorteplan kan daarbij een handig hulpmiddel zijn. Niet omdat de bevalling vervolgens precies volgens plan zal verlopen, maar omdat je vooraf duidelijk kunt maken wat voor jou belangrijk is.
Wat heb jij nodig?
Een zwangerschap kan prachtig zijn, maar ook vermoeiend, overweldigend en onzeker. En wanneer je autisme hebt, kunnen bepaalde veranderingen extra intens binnenkomen. Dat betekent niet dat je minder goed met een zwangerschap of het moederschap kunt omgaan. Wel kan het betekenen dat je andere behoeften hebt, bijvoorbeeld op het gebied van rust, duidelijkheid en begeleiding.
Juist daarom is het belangrijk om serieus te nemen wat jij nodig hebt. Want een prettige zwangerschap draait niet alleen om hoe het lichamelijk met jou en je baby gaat, maar ook om hoe jij deze bijzondere periode ervaart.
