Meer lezen over dit onderwerp, kijk dan eens naar dit boek:
Grip op je gezondheid in 12 weken
Eet jij vaak ultrabewerkt voedsel? Deze 11 producten vallen eronder
Hoeveel ultrabewerkt voedsel eet jij eigenlijk? Misschien wel meer dan je denkt! Want naast koekjes, chips en frisdrank kunnen ook producten als brood en ontbijtgranen ultrabewerkt zijn. Maar wat betekent dat precies? En is ultrabewerkt voedsel altijd ongezond? We leggen uit waar je op kunt letten en delen 11 herkenbare voorbeelden.
De inzichten uit het artikel komen uit het boek Grip op je gezondheid in 12 weken van Johannes Cullberg.
Wat is bewerkt voedsel?
Als je aan bewerkt voedsel denkt, denk je misschien meteen aan ongezonde producten vol suiker, zout en kunstmatige toevoegingen. Maar wist je dat bijna alles wat we eten op de een of andere manier bewerkt is?
Voedsel bewerken betekent simpelweg dat een product een verandering heeft ondergaan voordat je het eet. Denk bijvoorbeeld aan het invriezen van groenten, het roosteren van noten, het drogen van fruit of het fermenteren van kool tot zuurkool. Dat klinkt helemaal niet zo ongezond, toch? En dat is het ook niet per se. Veel van deze bewerkingen zorgen er juist voor dat voedingsmiddelen langer houdbaar, veiliger of makkelijker te bereiden zijn.
Het is daarom belangrijk om onderscheid te maken tussen bewerkt en ultrabewerkt voedsel.
Wat is het verschil tussen bewerkt en ultrabewerkt voedsel?
Niet alle bewerkte voedingsmiddelen zijn hetzelfde. Een zak gedroogd fruit is bijvoorbeeld iets heel anders dan een zak chips.
Bewerkt voedsel bestaat uit voedingsmiddelen die een relatief eenvoudige bewerking hebben ondergaan. Denk aan groenten uit de diepvries, ingeblikte peulvruchten of ongezouten geroosterde noten. Deze producten kunnen prima onderdeel zijn van een gezond voedingspatroon. Ultrabewerkt voedsel gaat een stap verder. Dit zijn producten die vaak industrieel worden samengesteld uit verschillende ingrediënten en toevoegingen. Denk bijvoorbeeld aan smaakversterkers, kleurstoffen, emulgatoren en verdikkingsmiddelen. Bij de productie worden ingrediënten soms opgesplitst en vervolgens opnieuw gecombineerd. Ook worden er regelmatig suiker, zout en vet toegevoegd om producten langer houdbaar, aantrekkelijker of smakelijker te maken. Het resultaat? Producten die vaak gemakkelijk te eten zijn, maar niet altijd veel voedingsstoffen bevatten.
Gezonder leven?
Mis nooit meer gezonde recepten en gezonde artikelen. Meld je nu aan voor de nieuwsbrief en ontvang een gratis exemplaar van ons online magazine. 35.000 mensen gingen je voor!
11 voorbeelden van ultrabewerkt voedsel
Misschien eet je vaker ultrabewerkt voedsel dan je denkt. Sommige producten herken je waarschijnlijk meteen, terwijl andere je misschien verrassen.
Dit zijn 11 voorbeelden van producten die vaak ultrabewerkt zijn:
1. Koekjes en donuts
Veel verpakte koekjes en donuts bevatten naast bloem en suiker ook verschillende toevoegingen om de smaak, structuur en houdbaarheid te verbeteren.
2. Gezoete ontbijtgranen
Een kom ontbijtgranen lijkt misschien een gezonde start van je dag. Toch bevatten sommige soorten behoorlijk wat toegevoegde suiker en andere ingrediënten. Vooral sterk gezoete ontbijtgranen kunnen ultrabewerkt zijn.
3. Chips
Chips worden gemaakt van aardappelen of andere grondstoffen, maar bevatten vaak ook zout, vet en smaakstoffen. Vooral varianten met allerlei smaakjes kunnen sterk bewerkt zijn.
4. Industrieel geproduceerd brood
Ja, ook brood kan ultrabewerkt zijn! Sommige industrieel geproduceerde broodsoorten bevatten bijvoorbeeld emulgatoren en andere toevoegingen om het brood langer zacht en houdbaar te houden. Maar dat betekent niet dat al het brood uit de supermarkt ultrabewerkt is. Volkorenbrood is bijvoorbeeld een goede bron van vezels en past prima binnen een gezond voedingspatroon.
5. IJs
Veel soorten verpakt roomijs bevatten naast melk, room en suiker ook stabilisatoren, emulgatoren en smaakstoffen. Deze helpen bijvoorbeeld om het ijs romig te houden en de juiste structuur te geven.
6. Snoep
Dat snoep vaak ultrabewerkt is, zal je waarschijnlijk niet verbazen. Veel snoepsoorten bevatten suiker, kleurstoffen, smaakstoffen en andere toevoegingen.
7. Frisdrank
Vooral frisdranken met toegevoegde smaakstoffen, kleurstoffen en zoetstoffen vallen vaak onder ultrabewerkt voedsel. Ze bevatten doorgaans weinig nuttige voedingsstoffen.
8. Mayonaise
Mayonaise kun je zelf maken met een paar ingrediënten, zoals olie, ei en azijn. Sommige kant-en-klare varianten bevatten daarnaast emulgatoren en andere toevoegingen. Afhankelijk van de samenstelling kunnen deze onder ultrabewerkt voedsel vallen.
9. Worst
Veel industrieel geproduceerde worstsoorten bevatten naast vlees ook zout, conserveermiddelen en andere toevoegingen. Vooral sterk samengestelde vleesproducten kunnen ultrabewerkt zijn.
10. Fastfood
Kipnuggets en andere samengestelde fastfoodproducten bevatten vaak meer ingrediënten dan je misschien verwacht. Denk aan paneermeel, zetmeel, smaakstoffen en verschillende toevoegingen.
11. Soepen en maaltijdvervangers in poedervorm
Een soep uit een zakje is natuurlijk makkelijk wanneer je weinig tijd hebt. Maar sommige poedersoepen en maaltijdvervangers bevatten allerlei industrieel bewerkte ingrediënten en toevoegingen om de smaak en structuur te verbeteren. Ook hier geldt: de samenstelling verschilt per product.
Hoe herken je ultrabewerkt voedsel in de supermarkt?
Sta je weleens in de supermarkt en vraag je je af hoe je kunt zien of een product ultrabewerkt is? Dan kan het helpen om de ingrediëntenlijst te bekijken.
Een paar dingen waar je op kunt letten:
- Bekijk de ingrediëntenlijst. Kom je veel ingrediënten tegen die je normaal niet zelf in de keuken gebruikt, zoals bepaalde emulgatoren, smaakstoffen of verdikkingsmiddelen? Dan kan dat een aanwijzing zijn.
- Let op toegevoegde suiker en zout. Sommige sterk bewerkte producten bevatten hier relatief veel van.
- Kijk verder dan de verpakking. Een product met teksten als ‘natuurlijk’, ‘rijk aan eiwitten’ of ‘zonder toegevoegde suiker’ is niet automatisch minder bewerkt.
- Vergelijk de voedingswaarden. Kijk bijvoorbeeld naar de hoeveelheid vezels, verzadigd vet, suiker en zout.
En onthoud: een lange ingrediëntenlijst betekent niet automatisch dat een product ongezond is. Het gaat uiteindelijk om de samenstelling én hoe het product binnen je totale voedingspatroon past.
Is bewerkt voedsel altijd ongezond?
Nee, gelukkig niet! Sterker nog, sommige bewerkingen maken voedingsmiddelen juist veiliger, langer houdbaar of makkelijker te gebruiken. Denk bijvoorbeeld aan diepvriesgroenten. Deze worden na de oogst ingevroren en kunnen daardoor veel van hun voedingsstoffen behouden. Ook peulvruchten uit blik, gepasteuriseerde melk en volkorenbrood kunnen prima passen binnen een gezond voedingspatroon.
Bij ultrabewerkt voedsel ligt het wat ingewikkelder. Onderzoek laat zien dat mensen die veel ultrabewerkte producten eten gemiddeld een hoger risico hebben op verschillende gezondheidsproblemen, waaronder overgewicht, diabetes type 2 en hart- en vaatziekten. Dat betekent alleen niet dat ieder ultrabewerkt product automatisch schadelijk is, of dat de mate van bewerking op zichzelf de oorzaak is. Ook de voedingswaarde, hoeveelheid en je verdere eetpatroon spelen een rol.
Hoe kun je minder ultrabewerkt voedsel eten?
Wil je wat minder ultrabewerkt voedsel eten? Dan hoef je echt niet meteen je hele voorraadkast leeg te halen. Met een paar kleine veranderingen kom je al een heel eind. Probeer bijvoorbeeld wat vaker zelf te koken met groenten, fruit, peulvruchten, volkorenproducten, noten en andere relatief weinig bewerkte ingrediënten. Ook kun je producten die je regelmatig koopt eens met elkaar vergelijken. Misschien ontdek je wel een alternatief met meer vezels, minder zout of minder toegevoegde suiker. En heb je af en toe zin in een koekje, ijsje of een zakje chips? Dan mag je daar natuurlijk ook gewoon van genieten.
Het belangrijkste is niet dat je alle bewerkte producten vermijdt, maar dat je bewustere keuzes maakt en vooral kijkt naar je voedingspatroon als geheel.
