Meer lezen over dit onderwerp, kijk dan eens naar dit boek:
The practice of not thinking
Slaapproblemen? Dit is waarom je niet kunt slapen (en wat helpt)
Steeds meer Nederlanders kampen met slaapproblemen. Uit onderzoek blijkt dat ongeveer één op de vier mensen moeite heeft met slapen. Dat betekent dat miljoenen mensen ’s avonds uitgeput in bed liggen, maar toch niet in slaap kunnen vallen. Niet kunnen slapen terwijl je lichaam moe is, kan ontzettend frustrerend en uitputtend zijn. Maar waar komt dat eigenlijk door?
In dit artikel delen we inzichten uit het boek The Practice of Not Thinking van Ryunosuke Koike.
Waarom slapen we steeds slechter?
Een belangrijke oorzaak ligt in wat je zou kunnen noemen is een denkziekte: een overactieve geest die maar blijft doorgaan. Overdag zijn we constant bezig. We werken, bewegen, praten, eten, en onze aandacht is gericht op wat we doen. Ondertussen speelt er op de achtergrond een constante stroom van gedachten, maar die merken we nauwelijks op.
Zodra we ’s avonds in bed liggen, verandert dat. De prikkels van buitenaf verdwijnen en plotseling wordt die achtergrondruis hoorbaar. Onze geest krijgt vrij spel en dat is precies het moment waarop de denkziekte toeslaat. We gaan nadenken. Over morgen. Over gisteren. Over onzekerheden, angsten en frustraties. Vaak zoeken we onbewust zelfs naar sterke emoties, omdat die meer ‘prikkeling’ geven. Maar juist daardoor raakt ons brein geactiveerd, en wordt in slaap vallen steeds moeilijker.
Waarom grijpen we naar afleiding of verdoving om te kunnen slapen?
Veel mensen proberen dit probleem op te lossen door hun gedachten te dempen. Bijvoorbeeld door:
- eten (voor een verzadigd, slaperig gevoel)
- alcohol (om de geest te verdoven)
- slaappillen
- muziek of zelfs films (soms zelfs horror)
Hoewel dit misschien vreemd klinkt, is het vanuit psychologisch — en zelfs boeddhistisch — perspectief begrijpelijk. Sterke prikkels kunnen namelijk helpen om innerlijke onrust tijdelijk te overstemmen. Maar dat is slechts een korte termijn oplossing. Door jezelf te verdoven, raak je gewend aan het wegstoppen van je gedachten in plaats van ze te begrijpen. Op de lange termijn kan dit juist schadelijk zijn, zowel mentaal als fysiek.
Wat helpt dan wél om beter in slaap te vallen?
De sleutel ligt niet in het onderdrukken van gedachten, maar in het observeren ervan.
Gezonder leven?
Mis nooit meer gezonde recepten en gezonde artikelen. Meld je nu aan voor de nieuwsbrief en ontvang een gratis exemplaar van ons online magazine. 29.000 mensen gingen je voor!
1. Gedachten leren herkennen
Een eenvoudige techniek is om gedachten bewust te benoemen. Bijvoorbeeld:
“Ik denk aan… (beschrijving van de gedachte)”
Door je gedachten als het ware tussen aanhalingstekens te zetten, creëer je afstand. Je bent je gedachten niet, maar je observeert ze. Ook emoties kun je op deze manier herkennen en vervolgens laten voor wat ze zijn.
2. Mediteren met compassie
Een andere krachtige methode is meditatie gericht op compassie.
In het Japans bestaat het woord jihi (compassie) uit twee delen die betekenen: koesteren en barmhartigheid. Dit begint bij jezelf.
Tijdens meditatie richt je je aandacht op één gedachte of zin, zoals:
- “Moge mijn geest tot rust komen”
- “Moge ik me vredig voelen”
- “Moge mijn pijn verdwijnen”
Door je bewust op deze zinnen te concentreren, geef je je brein minder ruimte om af te dwalen naar piekergedachten. Tegelijk train je jezelf in een kalmere, mildere mindset.
Lees ook: Waarom we slechter slapen tijdens volle maan en wat je eraan kunt doen
Hoe vind je meer rust in je hoofd?
Het is belangrijk om te beseffen dat juist de gedachten die je wakker houden, vaak ook de oorzaak zijn van stress en onrust overdag. Wanneer je leert om met meer begrip en compassie naar jezelf te kijken, ontstaat er vanzelf meer rust, zowel mentaal als fysiek.
Merk je tijdens meditatie dat je gedachten weer op hol slaan? Probeer ze dan simpelweg op te merken, zonder oordeel, en keer rustig terug naar je focus.
Waarom is een vast ritme zo belangrijk voor je slaap?
Naast mentale rust speelt ook je dagelijkse ritme een grote rol.
Volgens ons bioritme zijn de uren tussen 22:00 en 02:00 belangrijk voor herstel. Daarom helpt het om:
- op tijd naar bed te gaan (bij voorkeur vóór middernacht)
- vroeg op te staan
- een vaste routine aan te houden
Een rustige start van de dag zonder overmatige prikkels helpt ook om je geest stabieler te houden.
Wat zegt jouw slapeloosheid eigenlijk over je mentale staat?
Slaapproblemen zijn vaak geen puur lichamelijk probleem, maar een signaal van een overbelaste geest. In een wereld vol prikkels en verwachtingen is het niet gek dat onze gedachten soms de overhand nemen. De oplossing ligt niet in het verdoven van die gedachten, maar in het leren begrijpen en begeleiden ervan.
Rust begint niet in je bed, maar in je hoofd.
Hoe gezond is jouw slaappatroon eigenlijk?
Voel je je vaak moe of futloos, zelfs na een lange nacht slapen? Heb je moeite om in slaap te vallen, word je ’s nachts vaak wakker of voel je je overdag niet uitgerust?
Doe de gratis slaaptest en ontdek in slechts 2 minuten:
- Hoe gezond jouw slaappatroon écht is
- Of je slaapkwaliteit verbeterd kan worden
- Welke tips en adviezen jou helpen aan een betere nachtrust
Doe de gratis test en ontdek jouw slaappatroon ➔
