Meer lezen over dit onderwerp, kijk dan eens naar dit boek:
Power to the Pleasers
Ben jij een pleaser? Deze 7 signalen herken je misschien (en dit zijn de gevolgen)
Je zegt ‘ja’ terwijl je eigenlijk ‘nee’ bedoelt, voelt je schuldig wanneer je voor jezelf kiest en vindt het lastig om anderen teleur te stellen. Herkenbaar? Dan is de kans groot dat je regelmatig pleasegedrag vertoont. Natuurlijk is er niets mis met rekening houden met anderen, maar wat als je daarbij steeds je eigen behoeften vergeet? We leggen uit hoe je pleasegedrag herkent, wat de gevolgen kunnen zijn en hoe je leert om wat vaker voor jezelf te kiezen.
Een aantal inzichten uit dit artikel komen uit het boek Power to the Pleasers van Inger Strietman.
Wat is pleasegedrag?
We willen allemaal graag aardig gevonden worden. En natuurlijk is er niets mis met anderen helpen of af en toe iets doen waar je zelf wat minder zin in hebt. Maar bij pleasegedrag gaat dat vaak een stapje verder. Je bent dan zo bezig met wat anderen van je vinden of verwachten, dat je soms vergeet wat je zelf eigenlijk wilt. Misschien zeg je regelmatig ‘ja’ terwijl je liever ‘nee’ zou zeggen, ga je discussies uit de weg of voel je je al snel verantwoordelijk voor hoe een ander zich voelt.
Volgens coach en auteur Inger Strietman komt dit vooral bij gevoelige mensen voor. Zij merken vaak snel hoe iemand zich voelt of wat er van hen wordt verwacht en passen zich daar soms automatisch op aan. En hoewel je dat meestal met de beste bedoelingen doet, kan het er uiteindelijk voor zorgen dat je jezelf steeds vaker voorbijloopt.
Wat zijn de signalen van pleasegedrag?
Pleasegedrag is niet altijd even makkelijk te herkennen. Misschien zie je jezelf vooral als zorgzaam, flexibel of behulpzaam. Toch zijn er een aantal signalen die erop kunnen wijzen dat je regelmatig te veel rekening houdt met anderen.
1. Je vindt het moeilijk om ‘nee’ te zeggen
Een collega vraagt of je nog even iets extra’s kunt doen, een vriend of vriendin wil afspreken terwijl je eigenlijk liever een avondje thuisblijft of iemand vraagt om een gunst waar je helemaal geen tijd voor hebt. Toch zeg je ‘ja’, terwijl je eigenlijk ‘nee’ bedoelt. Gewoon omdat je het vervelend vindt om iemand teleur te stellen. En zeg je een keer wél ‘nee’? Dan voel je misschien de behoefte om jezelf uitgebreid te verantwoorden. Terwijl je natuurlijk helemaal niet altijd hoeft uit te leggen waarom iets niet uitkomt.
Gezonder leven?
Mis nooit meer gezonde recepten en gezonde artikelen. Meld je nu aan voor de nieuwsbrief en ontvang een gratis exemplaar van ons online magazine. 35.000 mensen gingen je voor!
2. Je voelt je verantwoordelijk voor de gevoelens van anderen
Is iemand stil, verdrietig of geïrriteerd? Dan vraag je je misschien al snel af of jij iets verkeerd hebt gedaan. Je probeert diegene op te vrolijken, gerust te stellen of doet extra je best om de sfeer weer gezellig te maken. Zelfs als er eigenlijk helemaal niets aan de hand is.
Natuurlijk is het fijn als je rekening houdt met de gevoelens van anderen. Maar dat betekent niet dat jij ervoor moet zorgen dat iedereen zich altijd goed voelt. Soms heeft iemand gewoon een slechte dag en hoef jij daar helemaal niets aan te veranderen.
3. Je vermijdt conflicten en past je mening aan
Je bent het eigenlijk helemaal niet eens met wat iemand zegt, maar knikt toch maar instemmend. Of je houdt je mening liever voor jezelf, omdat je geen zin hebt in een discussie of bang bent dat de ander boos wordt. Als pleaser wil je het liefst dat iedereen tevreden is en dat er geen ruzie ontstaat. Daarom houd je soms liever je mond, zelfs als iets je dwarszit. Je zegt dan misschien dat het allemaal wel meevalt, terwijl je er eigenlijk heel anders over denkt.
4. Je voelt je schuldig wanneer je voor jezelf kiest
Als pleaser vind je het misschien lastig om voor jezelf te kiezen, omdat je bang bent dat je daarmee iemand teleurstelt. Zelfs als je weet dat je wat tijd voor jezelf nodig hebt, voelt het al snel alsof je egoïstisch bent. Terwijl er natuurlijk helemaal niets mis mee is om af en toe jezelf op de eerste plaats te zetten!
5. Je bent veel bezig met wat anderen van je vinden
Heb je iets verkeerd gezegd? Kwam die ene opmerking misschien niet zo leuk over? En waarom reageert iemand ineens zo kort op je bericht? Als pleaser kun je je behoorlijk druk maken over wat anderen van je vinden. Misschien blijf je gesprekken in je hoofd herhalen, vraag je je vaak af of je iets verkeerd hebt gedaan of zoek je regelmatig bevestiging bij anderen.
6. Je biedt vaak je excuses aan, ook als dat niet nodig is
‘Sorry dat ik je stoor’, ‘Sorry dat ik zo moeilijk doe’ of ‘Sorry, mag ik iets vragen?’
Komen deze uitspraken je bekend voor? Dan zeg je misschien vaker ‘sorry’ dan eigenlijk nodig is. Natuurlijk is het goed om je excuses aan te bieden als je iets verkeerd hebt gedaan. Maar als pleaser zeg je soms ook sorry voor dingen waar je je helemaal niet voor hoeft te verontschuldigen. Bijvoorbeeld omdat je een vraag stelt, je mening geeft of aangeeft dat je ergens mee zit.
7. Je weet soms niet meer wat je zelf wilt
Waar wil je eten? Welke film wil je kijken? Of wat vind je eigenlijk van die situatie? Misschien antwoord je regelmatig met ‘maakt mij niet uit’ of ‘kies jij maar’, terwijl je stiekem best een voorkeur hebt.
Als je gewend bent om je steeds aan anderen aan te passen, kun je op een gegeven moment vergeten wat je zelf eigenlijk wilt. Je houdt zoveel rekening met de wensen en meningen van anderen, dat je die van jezelf steeds vaker opzijschuift. En soms merk je niet eens meer dat je dat doet.
Wat zijn de gevolgen van pleasegedrag?
Af en toe rekening houden met anderen is natuurlijk heel normaal. Maar wanneer je structureel over je eigen grenzen gaat, kan dat gevolgen hebben voor je mentale en lichamelijke welzijn. Dit zijn een aantal veelvoorkomende gevolgen van langdurig pleasegedrag.
1. Je raakt sneller vermoeid en overprikkeld
Als je voortdurend bezig bent met wat anderen willen, verwachten of voelen, kan dat behoorlijk vermoeiend zijn. Misschien zeg je te vaak ‘ja’, neem je meer hooi op je vork dan je eigenlijk aankunt of vergeet je simpelweg om tijd voor jezelf vrij te maken.
Voor je het weet, voel je je steeds vaker moe, gestrest of overprikkeld. Niet zo gek natuurlijk, als je altijd voor anderen klaarstaat, maar zelf nauwelijks de tijd neemt om even op te laden.
2. Je ervaart meer stress en onzekerheid
Als je graag wilt dat iedereen tevreden over je is, kun je jezelf behoorlijk veel druk opleggen. Je wilt niemand teleurstellen, bent bang om iets verkeerd te doen en maakt je misschien vaak zorgen over wat anderen van je vinden. Hierdoor kun je steeds meer stress ervaren en aan jezelf gaan twijfelen. Misschien heb je zelfs regelmatig bevestiging van anderen nodig om je goed over jezelf te voelen.
3. Je kunt last krijgen van frustratie en opgekropte emoties
Misschien herken je dit wel: je zegt dat iets geen probleem is, terwijl je er eigenlijk best mee zit. Je houdt je irritaties voor jezelf, past je aan en probeert vooral ruzie te voorkomen. Maar dat betekent natuurlijk niet dat die gevoelens zomaar verdwijnen.
Als je steeds je eigen grenzen opzijzet, kunnen frustraties, verdriet en boosheid zich langzaam opstapelen. Voor je het weet, reageer je ineens geïrriteerd op iets kleins, terwijl er eigenlijk al veel langer dingen zijn die je dwarszitten.
4. Je relaties kunnen uit balans raken
Als je altijd voor anderen klaarstaat, kan het gebeuren dat je in je relaties vooral aan het geven bent en zelf weinig terugkrijgt. Misschien ben jij degene die altijd het initiatief neemt, zich aanpast of dingen voor zich houdt om de ander niet te kwetsen. Dat betekent natuurlijk niet meteen dat iemand misbruik van je maakt. Soms hebben anderen gewoon niet door dat iets je dwarszit, omdat je het nooit aangeeft. Maar op den duur kan dit er wel voor zorgen dat je je minder gezien, gehoord of gewaardeerd voelt.
5. Je verliest het contact met je eigen behoeften
Een ander vervelend gevolg van pleasegedrag is dat je op een gegeven moment niet meer zo goed weet wat je zelf eigenlijk wilt of nodig hebt. Je bent zo gewend om rekening te houden met anderen, dat je soms vergeet om jezelf af te vragen waar jij gelukkig van wordt. Misschien maak je keuzes waar je eigenlijk helemaal niet achter staat, gewoon omdat je niemand wilt teleurstellen. En als je dat maar vaak genoeg doet, kan het steeds lastiger worden om te ontdekken wat je zelf belangrijk vindt.
Waarom vertonen sommige mensen pleasegedrag?
Pleasegedrag kan verschillende oorzaken hebben. Misschien ben je onzeker, vind je het belangrijk dat anderen je aardig vinden of ben je bang om afgewezen te worden. Ook je jeugd kan hierin een rol spelen. Zo kan het zijn dat je vroeger vooral complimenten kreeg als je goed je best deed, behulpzaam was of rekening hield met anderen. Of misschien was je gewend om ruzies te vermijden en je aan te passen om de sfeer goed te houden.
Dat betekent natuurlijk niet dat iedereen die pleast een moeilijke jeugd heeft gehad. Maar zulke ervaringen kunnen er wel voor zorgen dat je gewend raakt om anderen op de eerste plaats te zetten, zonder dat je daar zelf echt bij stilstaat.
Ook je gevoeligheid kan meespelen. Volgens Inger Strietman voelen gevoelige mensen vaak snel aan hoe iemand zich voelt of wat er van hen wordt verwacht. Dat is natuurlijk een mooie eigenschap, maar kan er ook voor zorgen dat je sneller rekening houdt met een ander dan met jezelf.
Lees ook: Waarom we ons schuldig voelen als we grenzen stellen (en wat helpt)
Hoe kun je stoppen met pleasen?
Herken je jezelf in meerdere van deze signalen? Dan betekent dat gelukkig niet dat je altijd een pleaser hoeft te blijven. Je kunt namelijk leren om wat vaker voor jezelf te kiezen en beter je grenzen aan te geven. Begin bijvoorbeeld eens met jezelf af te vragen: Wil ik dit eigenlijk wel, of doe ik het vooral om de ander tevreden te houden?
Probeer ook niet meteen overal ‘ja’ op te zeggen. Je mag best aangeven dat je ergens nog even over na wilt denken. En heb je eigenlijk geen zin om af te spreken? Zeg dan gewoon eens eerlijk dat je liever een avondje thuisblijft. Dat voelt in het begin misschien een beetje ongemakkelijk, maar hoe vaker je oefent met het aangeven van je grenzen, hoe makkelijker het kan worden.
En vergeet vooral niet dat je niet iedereen altijd tevreden hoeft te houden. Je kunt er nog steeds voor anderen zijn, zonder daarbij steeds je eigen wensen en behoeften opzij te zetten. Want ook wat jij wilt en nodig hebt, is belangrijk!
Wanneer wordt pleasegedrag een probleem?
Natuurlijk ben je niet meteen een pleaser als je graag iets voor anderen doet. Het gaat er vooral om waarom je dat doet. Help je iemand omdat je dat zelf graag wilt, of omdat je bang bent dat diegene anders teleurgesteld of boos wordt? En denk je daarbij ook nog aan wat je zelf nodig hebt?
Merk je dat je door het pleasen vaak moe, gestrest of onzeker bent, of dat het invloed heeft op je relaties? Dan is het misschien goed om eens stil te staan bij je eigen gedrag. Vind je het lastig om dit patroon zelf te doorbreken? Dan kan het helpen om er met een psycholoog over te praten.
Want uiteindelijk is er natuurlijk niets mis met klaarstaan voor anderen, zolang je jezelf daarbij niet vergeet!
